Д.Чойжамц:Үндсэн хуулиа баталчихаад бүгдийнх нь нүдэнд баярын нулимс цийлэгнэж, өөрийн эрхгүй бие биеэ тэврэн авч байсан

Анхны Ерөнхийлөгчөө сонгосон, Улсын Бага Хурлаа байгуулж, шинэ тогтолцоот Засгийн газраа эмхэлсэн, төрийн тамга, төрийн тогтолцоо, байгууламжийг өөрчилсөн, түүхт цагаан сүлдээ залсан, Монголынхоо нийгмийг цоо шинэ замналаар хөгжих бодит нөхцөл, хөрс суурийг тавьсан, монгол хүндээ хүний эрхийн нь эдлүүлсэн “Эцэг хууль”-ийг тогтоон баталсан хүндтэй, гавьяатай эрхмүүдийн “Ардчилсан Үндсэн хууль тогтоогчид” номноо нийтлэгдсэн дурсамжуудаас цувралаар хүргэж байна.

Д.Чойжамц:Лам хүн оролцож уламжлалт зан заншил, шашин соёлынхоо тухай санаа оноогоо оруулъя гэж шийдсэн маань ч зөв шийдвэр байсан

1990 оны ардчилсан Үндсэн хууль баталсан тэр Их хурлын сонгуульд оролцохдоо “Би лам хүн депутат болж яах ч юм билээ” гээд нэг их хичээл зүтгэл гаргахгүй нэлээд явсны дараа ер нь шинэ цагийн ардчилсан үндсэн хуулийг батлалцахад нэг лам хүн оролцож уламжлалт зан заншил, шашин соёлынхоо тухай санаа оноогоо оруулъя гэж шийдсэн маань ч зөв шийдвэр байсан.

Тухайн үеийн 430 депутат үнэхээр улс орноо шинэ замд гаргаж хүмүүнлэг, ардчилсан нийгмийг байгуулж хөгжил дэвшлийг авчрахын төлөө бие сэтгэл, оюун бодлоо зориулан ажиллаж байсан. Үндсэн хуулийн төслийн заалт бүхэн дээр, үг үсэг бүрийг нягтлан тунгаан хэлэлцэж байлаа.

Тэр үеийн депутатууд МАХН, Ардчилсан нам, Чөлөөт депутатуудын 76 гэсэн гурван чиглэлд хуваагдаж байсан юм. Ардчилсан нам, ардчилал, хүний эрх, эрх чөлөөний тухай үзэл бодлоо илүү тавьж оролцож байсан бол МАХН улс орны тусгаар тогтнол, эв нэгдэл, төрийн зохион байгуулалт түүний бүтцийн тухай түлхүү санаа оноо гарган ажиллаж байсан болов уу. Харин чөлөөт депутатуудын Улаанбаатарын бүлэг нь хоёр намын илүү дутууг нөхөж, зарим нэгэн эгзэгтэй асуудлуудыг хөндөж аль нэгэнтэй нь эвсэн шийдвэр гаргаж байсан шиг санагдана. Энэ бол асар их тэвчээр шаардсан хүнд ажил байсан юм.

Хуралдааны завсарлагаар эмч нар байнга үзлэг хийж, эм тан өгч даралт үзэж эмнэлэгт хэвтүүлэхээр зарим нэгнийг нь шууд II эмнэлэг рүү авч явмагц нэн удалгүй ирц бүрдээгүйн улмаас буцаан дуудах үе ч гардаг байлаа.

Нийгэм солигдох явц тэр үед илт мэдэгдэж сэтгэл зовинож маргалдан зарим үед АИХ-ын танхим бүрхэг өдрийн тэнгэр шиг барайж одоогийнхоор бол ёстой л муу энергиэр дүүрдэг сэн. Нутгийнхаа сайхан залуу генерал П.Мөнхдоржийг хурлын танхимд насан эцэслэх үед хажууд нь маань мэгзэм уншиж суухдаа ганцхан өдрийн өмнө “Энэ орныг зөв замд нь гаргачих юмсан” хэмээн ярьж байсан дүр төрх нь бодогдож сэтгэлд хүнд байж билээ.

Чуулганы хуралдаан гацаанд орж нэгэнт тохиролцож чадахгүйгээс гэртээ харих зам л байна хэмээцгээж депутатууд хаалгаар сад тавин гарах үед залуу гишүүдийн нэг С.Батмөнх маань “өдий олон хоног хуралдчихаад бид Үндсэн хуулиа баталж чадахгүй юм бол аав ээж, ах дүүс, найз нөхөд, сонгогчдодоо юу гэж хэлэх болж байна аа” гээд асгартал уйлж байсан. Үндсэн хуулиа баталчихаад бүгдийнх нь нүдэнд баярын нулимс цийлэгнэж, өөрийн эрхгүй бие биеэ тэврэн авч байсан болон Үнсдэн хуулийн “эх баригч” Б.Чимид гуайд нийтээр баяр хүргэж байсан тэр үйл явдал нь үнэхээр улс орныхоо төлөө 76 хоног алжаалыг умартан зүтгэсэн олны нөр их хөдөлмөр байсан юм.

Үндсэн хуулийг хэлэлцэж батлах гэдэг бол улс орныг бүхэлд нь хамарсан нарийн нандин асуудлыг ярьж мэтгэлцдэг бөгөөд энэ нь миний хойшдын амьдралд асар их нөлөө үзүүлсэн гэдгийг дурдууштай.